على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3379
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مطعم ( mat'am ) م . ع . خوردن . مطعم ( mat'am ) ا . ع . طعام و خوراك . ج : مطاعم . مطعم ( met'am ) ص . ع . نيك خورنده . مطعم ( mot'am ) ص . ع . مرد بختور و مرزوق . مطعم ( mot'em ) ص . ع . آنكه مىخوراند و آنكه طعام مىدهد . مطعم ( motta'am ) و ( motta'em ) ص . ع . بعير مطعم : شتر با مغز استخوان و با پيه . و كذلك : بعير مطعم . مطعم ( mota''em ) ص . ع . لبن مطعم : شيرى كه در مشك مزه و خوشبويى گرفته باشد . و بعير مطعم : شتر با مغز استخوان و با پيه . و كذا : ناقة مطعم . مطعمة ( mot'amat ) و ( mot'emat ) ا . ع . كمان بدان جهت كه صاحب خود را صيد مىرساند . مطعمة ( mot'emat ) ا . ع . سر حلقوم و تندى آن . مطعمتان ( mot'emat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو انگشت پيشين هر مرغى . مطعن ( mat'an ) م . ع . بنيزه زدن . مطعن ( mat'an ) ا . ع . محل طعن . ج : مطاعن . مطعن ( met'an ) ص . ع . بسيار نيزه زننده . و طعنكننده . ج : مطاعن . مطعوم ( mat'um ) ص . ع . خورده شده . و هر چيز قابل خوردن . مطعومات ( mat'um t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خوردنيها . مطعون ( mat'un ) ا ص . ع . در - خسته و مجروح بنزه . و طاعون زده . و منه المطعون معدود فى الشهداء . مطغمش ( motaqmec ) ا . ع . آنكه از فساد چشم سست مىنگرد . و نيز سست . و پنهان و خفى . مطغى ( motqi ) ص . ع . نافرمانى كننده . و بر ستم انگيزنده . مطف ( moteff ) ص . ع . واقع شونده . و صادر شونده . و ممكن . و نزديك شونده . مطفح ( mottafeh ) ص . ع . آنكه كف بر مىگيرد از سر ديگ . مطفح ( motaffeh ) ص . ع . آنكه لبريز مىكند . مطفحة ( metfahat ) ا . ع . كفگير . مطفرش ( motfarec ) ص . ع . آنكه از فساد چشم سست مىنگرد . مطفف ( motafef ) ص . ع . آن كه در پيمودن كم مىپيمايد و در كشيدن از وزن مىكاهد . ج : مطففون . قول تعالى : وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ . مطففون ( motaffefuna ) ع . ج . مطفف . مطفل ( motfel ) ص . ع . بچه دار از مردم و از جانوران . و ناقة مطفل : ماده شتر نوزادهء از شكم اول . و كذلك : ظبية مطفل . ج : مطافيل و مطافل . و ليلة مطفل : شبى كه از سردى كودكان را هلاك سازد . مطفى ( motfi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - خاموشكنندهء آتش . و فرو نشانندهء حرارت و التهاب . مطفئ ( motfe ' ) ا . ع . مطفئ الجمر : نام روز چهارم و يا پنجم از روزهاى برد العجوز . و مطفئ الرضف : بلاى سخت كه فراموش گرداند بلاى سابق را . مطفئ ( motfe ' ) و ( mottafe ' ) و مطفئة ( motfe'at ) ص . ع . خاموش كنندهء آتش . مطفئة ( motfe'at ) ا . ع . مطفئة الرضف : پيه كه چون بر سنگ تفسان رسد گداخته شده گرمى سنگ را فرو نشاند . و نام مارى بسيار پليد كه اگر بر سنگ تفسيده گذرد زهر آن حرارت سنگ را فرو مىراند . مطق ( mataq ) ا . ع . علتى مر خرمابن را . مطقة ( matqat ) ا . ع . شيرينى . مطل ( matl ) م . ع . مطلت الحديد مطلا ( از باب نصر ) : دراز كشيدم آهن را . و مطله بدينه : امروز و فردا كرد در اداى دين و وام و درنگى نمود . و نيز مطل : دراز كردن ريسمان . و كداختن آهن و خود ساختن از آن . مطل ( motl ) ا . ع . مهلت . و آب اندك كه از خيك چكد و يا ريزد . مطل ( motall ) ص . ع . خون رايگان رفته . مطل ( motell ) ص . ع . كسى كه خداى تعالى خون آن را ناچيز كرده و رايگان كرده باشد . و امر مطل : كار غير مستقل . مطلا ( metl ) و مطلاء ( metl ' ) ا . ع . آب رو تنگ . و زمين نرم كه عضاء روياند . ج : مطالى ( mat li ) و ( mataliyy ) . مطلا ( motall ) ص . پ - مأخوذ از تازى - زرنگار و مذهب . و پوشيده شدهء از طلا . مطلاع ( matl ' ) ا . ع . بلغت مراكش تيشهء بزرگ . مطلاق ( metl q ) ص . ع . مرد بسيار طلاق دهنده . و ناقة مطلاق : ماده شتر متوجه به طرف آب . مطلب ( matlab ) ا . ع . محل و موضع طلب . ج : مطالب .